รู้รอบ เรื่องจัดฟัน

Q.จัดฟันแล้วต้องใช้แปรงจัดฟันโดยเฉพาะหรือไม่
จำเป็นอย่างยิ่ง เพราะแปรงสีฟันสำหรับการจัดฟัน จะมีการออกแบบเฉพาะเพื่อให้ทำความสะอาดเป็นไปตามเครื่องมือจัดฟันและฟัน โดยที่แปรงจัดฟันควรจะมีการปักขนแปรงในรูปตัววี (V-Shape) ด้ามแปรงตรงคอแปรงเรียวยาวเพื่อเข้าซอกซอนลึกถึงฟันซี่ใน ที่สำคัญคือขนแปรงจะต้องเป็นแบบอ่อนนุ่ม ปลายเรียวแหลม เพื่อทำความสะอาดทั้งร่องเหล็กและร่องฟัน และหากขนแปรงช่วยขจัดคราบพลัคได้ก็จะดียิ่งขึ้น

Q.วิธีการเตรียมตัวก่อนจัดฟัน
เตรียมตัวให้ดีมีชัยไปกว่าครึ่ง ในเบื้องต้นควรตรวจสภาพช่องปากว่ามีฟันผุหรือไม่หากมีก็ต้องอุดฟันที่ผุทุกซี่ให้เสร็จสิ้นก่อนการใส่เครื่องมือจัดฟัน รวมทั้งจัดการขูดหินปูนที่จับตามคอฟันให้เรียบร้อย เราควรเตรียมความพร้อมของสภาพในช่องปากเพื่อให้การเคลื่อนที่ของฟันจะเป็นไปได้ด้วยดี เนื่องจากสภาวะของฟัน เหงือกและกระดูกที่หุ้มรากฟันมีความสำคัญต่อการจัดฟันทั้งระหว่างการจัดฟันและภายหลังการจัดฟันเพื่อให้ระยะเวลาของการจัดฟันไม่นานและไม่ซับซ้อน

Q.อาการเจ็บฟันและเจ็บเหงือก แก้ไขปัญหาอย่างไร
ให้ใช้เกลือผสมน้ำอุ่นกลั้วปาก เพื่อบรรเทาอาการเจ็บปวด แต่หากมีอาการเจ็บปวดกะทันหันหลังจาก 2-3 อาทิตย์ไปแล้ว ให้รีบมาพบทันแพทย์ทันที เพราะอาจมีความผิดปกติเกิดขึ้นได้ หรืออาจรับประทานยา Ibuprofen หรือ acetaminophen โดยต้องได้รับการสั่งยาจากทันตแพทย์ก่อน

Q.การจัดฟันต้องใช้เวลานานแค่ไหน
ระยะเวลาของการจัดฟันโดยเฉลี่ยประมาณ 2-3 ปี แต่จะแตกต่างกันไปซึ้งขึ้นอยู่กับองค์ประกอบหลายๆอย่าง การจัดฟันในผู้ใหญ่นั้นจะใช้เวลามากกว่าการจัดฟันในเด็ก และหลังการจัดเรียงฟันให้อยู่ในตำแห่งที่ถูกต้องแล้วยังคงต้องใส่รีเทนเนอร์ เพื่อบังคับให้ฟันไม่เคลื่อนที่ไปในตำแหน่งเดิมอีกระยะหนึ่งโดยรอให้อวัยวะที่รองรับฟัน คือ กระดูก เหงือก และกล้ามเนื้อปรับตัวเข้ากับตำแหน่งของฟัน เพื่อช่วยป้องกันการกลับคืนตำแหน่งเดิม การจัดฟันให้ได้ผลดีนั้นผู้จัดฟันควรให้ความร่วมมือกับคุณหมอ พยายามไปตามนัดให้ได้

Q.หากเส้นลวดทิ่มบริเวณภายในช่องปาก แก้ไขปัญหาอย่างไร
หากเส้นลวดทำให้เกิดการระคายเคือง ให้ใช้ยางลบหรือ Q-tip ติดไว้ที่ปลายเส้นลวดเพื่อป้องกันไม่ให้เส้นลวด ทิ่มแทงบริเวณภายในช่องปาก หรือหากไม่สามารถซ่อนเส้นลวดได้ ให้ปิดปลายเส้นลวดด้วยขี้ผึ้ง หรือสำลีก้อนเล็กๆ หรืออาจเป็นหมากฝรั่งแบบไร้น้ำตาลไปก่อน หลังจากนั้น ให้รีบมาพบแพทย์เพื่อแก้ไข และปรับแต่งเส้นลวดใหม่บริเวณนั้น

Q.Bracket หลวม แก้ไขปัญหาอย่างไร
ปกติแล้ว หาก bracket หลวม ยางสีจะยังคงติดอยู่กับเส้นลวด ให้ใช้แหนบขยับหรือเคลื่อนที่ bracket ได้ แต่อย่างไรก็ตามควรไปพบทันตแพทย์โดยเร็ว และหากอุปกรณ์หรือชิ้นส่วนชำรุดหรือแตกหัก ให้เก็บชิ้นส่วนที่เหลือ และนำมาพบทันตแพทย์เพื่อซ่อมแซมและรักษาชิ้นส่วนนั้นๆ

Q.ช่วงระยะที่เหมาะสมในการจัดฟันของเด็ก?
ระยะที่ 1 การรักษาระยะแรก : การรักษาในระยะนี้ครอบคลุมเด็กวัย 2-6 ปีวัยนี้เราจะมุ่งเกี่ยวกับการเจริญของขากรรไกรที่น้อยเกินไป การหลุดร่วงของฟันน้ำนม และนิสัยที่ผิดปกติ เช่น การดูดนิ้วมือ เป็นต้น การเริ่มการรักษาในระยะนี้มักจะประสพความสำเร็จและสามารถลดความ ต้องการในการจัดฟันหรือแม้แต่การจัดฟันร่วมกับการผ่าตัดในอนาคตได้ด้วย แม้ไม่ทุกกรณีก็ตาม
ระยะที่ 2 ระยะฟันผสม : ระยะนี้ครอบคลุมเด็กวัย 6-12 ปี ซึ่งมีฟันหน้าแท้และฟันกรามซี่แรกขึ้นมาในช่องปากแล้ว การรักษาจะมุ่งไปที่ความสัมพันธ์ที่ผิดปกติของขากรรไกรและปัญหาการเรียงตัวที่ผิดปกติของฟัน ระยะนี้เป็นระยะที่ดีที่สุดที่จะเริ่มให้การรักษา เพราะเนื้อเยื่อแข็งและอ่อนของเด็กจะตอบสนองได้ดีกับแรงในการจัดฟันและแรงที่ให้ต่อกระดูก
ระยะที่ 3 ระยะฟันแท้ : ระยะนี้จะมุ่งไปที่ฟันแท้และการพัฒนาการของความสัมพันธ์ในการสบฟัน

Q.ทำไมจัดฟันแล้วพูดไม่ชัด
ปัญหาการพูดไม่ชัดเกิดจากการที่เรายังไม่เคยชินกับเครื่องมือจัดฟันที่อยู่ในปากของเราครับ โดยที่อาการพูดไม่ชัดจะไม่สามารถแก้ไขได้เองแต่เราจะเริ่มกลับมาพูดชัดประมาณ 1 เดือนหลังจากจัดฟันครับ เนื่องจากต้องรอให้ร่างกายเคยชินกับเครื่องมือก่อน

Q.ปัญหากลิ่นปากกับการจัดฟัน
เนื่องมาจากการที่เรามีเครื่องมือจัดฟันติดอยู่ย่อมทำให้โอกาสที่เศษอาหารจะไปตกค้างอยู่เพิ่มมากขึ้นครับสำหรับคนที่จัดฟันนั้นอาจจะต้องแปรงฟันให้สะอาดและต้องใช้ไหมขัดฟันรวมไปถึงน้ำยาบ้วนปากหลังแปรงฟันเสร็จด้วยครับ ก็จะช่วยลดปัญหากลิ่นปากได้ครับ

Q.อาหารที่ไม่ควรรับประทาน
ผู้จัดฟันควรระวังระหว่างการรับประทานอาหารให้มากขึ้น โดยหลีกเลี่ยงการเคี้ยวของแข็งหรือเหนียว หรืออาหารประเภทแทะ เพราะอาจทำให้ Bracket มีโอกาสหลุดสูง และหากรับประทานผลไม้ที่มีผลขนาดใหญ่ก็ไม่ควรกัดผลไม้ทั้งลูก แนะนำให้หั่นเป็นชิ้นเล็กๆพอดีคำก่อนรับประทาน

Q.หากคุณกลืนชิ้นส่วนอุปกรณ์ แก้ไขปัญหาอย่างไร
โดยปกติแล้ว หากคุณกลืนชิ้นส่วนอุปกรณ์ลงไป อุปกรณ์เหล่านั้นจะถูกย่อยไปตามระบบการทำงานภาย ในร่างกายเรา แต่หากคุณมีอาการผิดปกติเกิดขึ้น คุณควรไปพบแพทย์เพื่อเอ็กซเรย์ภายในร่างกาย เพื่อตรวจหาชิ้นส่วนอุปกรณ์เหล่านั้น และหากเครื่องมือคงสภาพฟันชำรุด ให้ถอดเครื่องมืออกและนำมาซ่อมแซมแก้ไขทันทีQ.ระหว่างจัดฟัน ยังต้องหาหมอฟันทั่วไปอีกหรือไม่?จำเป็นมากครับ การตรวจสุขภาพช่องปากกับทันตแพทย์เป็นประจำยังคงเป็นสิ่งจำเป็น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในขณะมีเหล็กจัดฟันอยู่ ทันตแพทย์จะช่วยตรวจทำความสะอาดให้ เพราะอาจมีส่วนที่ทำความสะอาดยากและมีหินปูนสะสม

Q.มีอาหารอะไรที่ห้ามกินบ้างหรือเปล่าเวลาจัดฟัน ?
มีแน่นอน เมื่อเริ่มติดเครื่องมือจัดฟัน ทันตแพทย์มักจะให้คู่มือการดูแลสุขภาพช่องปากขณะใส่เครื่องมือจัดฟันกลับไปปฏิบัติด้วย ในนั้น จะมีเรื่องเกี่ยวกับอาหารที่ควรหลีกเลี่ยง เช่น น้ำแข็ง ลูกอมที่แข็ง และอาหารเหนียวๆ (เช่น ลูกอมเหนียวหนึบทั้งหลาย)

Q.วิธีการแปรงฟันของคนจัดฟัน
แปรงด้านนอกของฟัน วางขนแปรงสีฟัน ที่บริเวณคอฟัน ให้ขนแปรงจรดขอบเหงือก และทำมุม 45 องศา กับแนวแกนฟัน ขยับขนแปรง และหมุนไป มา ในช่วงสั้นๆ และปัดแปรงลงไปยังปลายฟัน (ฟันบน-ปัดลง/ฟันล่าง-ปัดขึ้น) ทำเช่นนี้ กับฟันทุกซี่แปรงด้านในของฟัน วางขนแปรงที่บริเวณ คอฟัน ทางด้านในของฟัน ให้ขนแปรงจรด ระหว่างขอบเหงือก และคอฟัน ขยับขนแปรง และหมุนไปมา ช่วงสั้นๆ แล้วปัดขนแปรงไปยังปลายฟัน แปรงบริเวณเครื่องมือและลวดจัดฟัน วางขนแปรงบนเครื่องมือจัดฟัน ขยับ และหมุนขนแปรงไปมา ในช่วงสั้นๆ ที่บริเวณเหนือ และใต้เครื่องมือจัดฟัน ทุกบริเวณที่มีเครื่องมือจัดฟัน